آشنايي با خواص انيسون (باديان رومي)  

Pimpinella anisum

 

انيسون که آن را باديان رومي و رازيانه ي رومي نيز مي‌ نامند، گياهي است با دانه‌ هاي بسيار معطر. انيسون از تيره ي چتريان است و با دانه‌ هايي سبز رنگ، گلابي شکل و کوچک که قسمت فوقاني آن نوک تيز بوده و پنج خط برجسته (ده شيار) بر روي آن کاملاً مشهود است، ديده مي شود.

انيسون گياهي است يک ساله به ارتفاع حدود نيم متر، داراي سه نوع برگ قلبي شکل (مدور) در قاعده ي ساقه، برگ هاي مرکب از ۳ تا ۵ برگچه ي نوک تيز در وسط ساقه و برگ هاي سه قسمتي با تقسيمات باريک در بالاي ساقه. اين گياه داراي گل هاي کوچک و سفيد رنگ است که به صورت گل آذين چتر مرکب مي باشند.

ميوه ي آن کوچک و تقريبا گلابي شکل است و بوي معطر و مطبوع دارد. قسمت مورد استفاده ي گياه، ميوه ي آن مي باشد که بهترين زمان برداشت، ماه هاي مرداد و شهريور مي باشد.

همان طور که ذکر شد؛ ميوه‌ هاي آن از دو بخش گلابي شکل تشکيل شده است که هر بخش آن داراي قسمت بيروني سبز و قسمت داخلي کمي تيره ‌است و بويي تند و معطر دارد.

انيسون در طب سنتي:

جالينوس مي گويد انيسون گرم و خشک است.

مُسکن دردها، عرق آور و بادشکن است و اگر در روغن جوشانده شود تاثيرش بيشتر است. دانه‌ هاي انيسون به عنوان ضد درد در ناراحتي ميگرن، معطرکننده، ضد عفوني کننده و مُدر، مصرف سنتي داشته و عرق حاصل از تقطير آن نيز به منظورهاي فوق استفاده مي‌ گردد.

* اگر آن را بخار کنند و بخار آن را استنشاق کنند سر درد و سرگيجه را از بين مي برد.

* اگر آن را بکوبند و با روغن گل محمدي بياميزند و در گوش بچکانند بيماري هاي دروني گوش را که ناشي از اثر ضربه يا برخورد باشد بهبود مي بخشد و درد گوش را بر طرف مي نمايد.

* شير مادر را افزايش مي دهد.

* رطوبت طحال را بر طرف مي سازد.

* با تب کهنه مقابله مي کند.

منبع جغرافيايي:

محل رويش اين گياه در ايران شامل نواحي شمالي و جنوب غربي مي باشد.

شرق نواحي مديترانه، غرب آسيا، نواحي جنوبي اروپا تا مديترانه، خاورميانه، هندوستان، شوروي سابق، مکزيک، مصر و اسپانيا از نواحي مهم توليد اين گياه هستند.

ترکيبات مهم:

مهم ترين مواد تشکيل دهنده ي گياه، اسانس بوده که ميزان آن از ۱/۵ تا ۵ درصد متغير است. مهم ترين ماده ي موجود در اسانس، ترانس آنتول به ميزان ۸۰ تا ۹۰ درصد است. کومارين ها ترکيبات مهم ديگر رازيانه رومي هستند.

اثرات مهم:

ضدنفخ، ضد اسپاسم، خلط آور و با مصرف زياد داراي خاصيت ضد ميکروب است.

در طب عوام به عنوان زياد کننده ي شير مادران شيرده، افزايش قواي جنسي و ضد کرم مصرف مي شود.

در پمادهاي موضعي به عنوان محرک مصرف مي شود.

همچنين در صنايع غذايي به عنوان طعم دهنده و معطر کننده به مقدار زياد استفاده مي گردد.

طريقه و ميزان مصرف:

تهيه ي چاي: ۱ تا ۵ گرم از ميوه ها را با آسياب خرد مي کنيم. سپس بر روي آن يک ليوان آب جوش مي ريزيم. آن گاه ده تا پانزده دقيقه صبر مي کنيم و سپس صاف کرده ميل مي کنيم.

فرآورده هاي گياهي – انيسون در محصولات ضد سرفه، خلط آور، ضد نفخ و مسهل به صورت هاي قرص، چاي، عصاره و گاهي مخلوط با گياهان ديگر از جمله رازيانه مصرف مي شود. از رازيانه ي رومي در داروهاي مورد مصرف جهت کودکان استفاده زيادي به عمل مي آيد.

مصرف در بارداري:

با وجودي که گزارشي از عارضه ي آن وجود ندارد، ولي بهتر است در اين دوران مصرف نشود.

مهمترين اثرات گزارش شده انيسون:

ضددرد، ضدباکتري، ضداسپاسم، ضدويروس، افزايش دهنده ي ميل جنسي، ضد نفخ، معرق، هضم کننده، قاعده آور، خلط آور، مقوي کبد، قارچ کش، حشره کش، شيرافزا، مسهل، آرام بخش، سقط کننده، آلرژي زا، محرک و مقوي معده.

نکات قابل توجه:

۱- انيسون به ميزان زياد جهت طعم، مزه ي انواع غذاها، ليکورها، ژلاتين ها، مواد اوليه کيک ها، گوشت و ادويه جات مصرف مي شود. همچنين در محصولاتي که در مطبوع و تازه کردن تنفس به کار مي روند، استفاده مي شود.

۲- اسانس انيسون در تهيه عطر و صابون ها مصرف مي شود. اين اسانس به همراه اسانس هاي ديگر در محصولات حشره کش و به عنوان افزايش نفوذپذيري داروها در پوست به کار مي رود.

۳- اثرات فارما کولوژيکي انيسون بيشتر مربوط به آنتول موجود در اسانس آن است که از نظر فرمول شبيه به کاتکول آمين ها(از جمله آدرنالين، نور آدرنالين و دوپامين) است.

۴- يکي از اثرات خوب انيسون، خاصيت ضدميکروبي بر عليه ميکروب هاي گرم منفي و مثبت است.

۵- تحقيقات اخير نشان داده است که انيسون جذب آهن را در رات(نوعي موش آزمايشگاهي) افزايش مي دهد، لذا به نظر مي رسد مي تواند در جلوگيري از کم خوني مربوط به آهن موثر باشد.

 

 

خواص درماني :

۱- آن را در دهان بجويد، طعم نامطبوع برخي ادويه ها را زائل مي كند، سردردهاي سرد را تسكين مي دهد، گرفتگي مجاري تنفس را باز مي كند.

۲- آن را بجويد و بخوريد، درد سينه و سرفه را تسكين مي دهد، تنگي نفس را برطرف مي سازد، براي تقويت دهانۀ معده مفيد مي باشد.

۳- مادران شيرده اگر بجوند و بخورند هم شيرشان زياد مي شود و هم از طريق اثري كه در شير مي گذارد دل درد و دل پيچۀ كودك را برطرف مي سازد.

۴- آن را نرم بكوبيد و با گل قند مخلوط نموده و بخوريد. ضعف قواي دماغي را برطرف مي سازد، براي درمان ماليخوليا مؤثر است.

۵-  آن را با تخم كرفس و شكر نرم بكوبيد و هر روز بخوريد. بواسير بادي را درمان مي كند.

۶- چهل روز صبح ناشتا آن را با انجير بنوشيد، بدن را چاق مي كند.

۷- آب دم كردۀ آن را بنوشيد. تونيك و محرك و بادشكن است، براي تسكين دل درد، دل پيچه و دردهايي كه منشأ عصبي دارد و موجب انقباض عضلات معده و روده مي شود مفيد است، هضم كننده و خلط آور است، نفخ و قولنج را برطرف مي سازد، ترشح عرق و ادرار را زياد مي كند، خون را تصفيه مي كند و جريان خون و قاعدگي هاي سخت را مرتب مي سازد، رنگ پوست بدن و رخساره را روشن مي كند، تشنج، كابوس، تپش قلب و آنژين دوپواترين كاذب را درمان مي كند.

۸- آن را با ريشۀ شيرين بيان دم كنيد و آب صاف كردۀ آن را بنوشيد. براي باز كردن گرفتگي هاي كبد، طحال، كليه، مثانه، رحم، رفع استسقاء، خرد كردن سنگ مثانه و تقويت نيروي جنسي مفيد است.

۹- گرد كوبيدۀ آن را با مسواك به دندان ها بماليد، براي جلاي دندان و رفع بدبويي دهان نافع است.

۱۰- بُخور آن مسكن سردردهاي سرد مزاجان است.

۱۱- آن را در سركه بخيسانيد، سپس خشك كنيد و بو بدهيد و روزي چندين بار ببوييد. زكام هاي افراد سرد مزاج را بهبود مي بخشد.

۱۲- آن را مثل غبار نرم بساييد و با روغن گل سرخ مخلوط كرده و بصورت قطره در گوش بچكانيد. براي تسكين درد گوش، درمان كري و رفع سنگيني شنوايي كه از ضربه ايجاد شده باشد مفيد است.

اين دارو تخم رازيانه رومي است .تند مزگي آن از رازيانه خودرو کمتر است . داراي نوعي مزه شيرين و بهتر از رازيانه خودرو است .
چشم :براي سبل مزمن داروي خوبي است .
تغذيه :حالت تشنگي را که از رطوبت هاي بورقي رخ مي دهد از بين مي برد .
براي بند آمدگي هاي کبدي مفيد است و رطوبت طحال را بر طرف مي سازد .
اندام هاي دفعي :بول و حيض سفيد را ريزش مي دهد . رطوبت هاي سفيد را از زهدان پاک مي نمايد و شهوت جماع را بر مي انگيزد .گاهي که سبب ادرار مي شود شکم را بند مي آورد ، راه بندان هاي کليه و مثانه و زهدان را باز مي نمايد .
زهرها :پادزهر هر سموم و حشرات سمي است و زبان آنها را دفع مي نمايد. انگشتان اخمو
شکوفه سورنجان است و تأثيرش تأثير سورنجان .
برای بیماری سبل (ورم خون قرنیه) کهنه مفید است و ادامه خوردن آن بادها را بتحلیل میبرد، ادرار آور ، موجب قاعدگی و عرق آور است و برای حرارت دست و پا و باز کردن گرفتگی های کبد سودمند میباشد

۱۳۹۴/۰۸/۱۹
انسیــون

انســیون

        آشنايي با خواص انيسون (باديان رومي)   Pimpinella anisum   انيسون که آن را باديان رومي و رازيانه ي رومي نيز مي‌ نامند، گياهي است با […]
۱۳۹۴/۰۷/۲۸
سنجد

سنجد

سِنجـِد گياهي درختي است از خانواده ي سنجديان که در آب و هواي معتدل مي‌ رويد. برگ ‌هاي باريک و مخملي شکل و ميوه‌ هايي قهوه‌ […]
۱۳۹۴/۰۷/۱۶
ختمی

ختمی

ختمي Marshmallow- نام علمی Althaea officinalis گياه شناسي: ختمي گياه بومي مناطق شرق مديترانه است . گياهي است علفي و چند ساله كه ارتفاع آن به […]